Muöök käcëgɔ̈t

Posted by: Stephen Hutchison
Queensland Council of Social Service

 

Ka we ye amada cë gätpiny, wek a dhil käcëgɔ̈t muk rin bäk Löŋ Gɛ̈tpiny Amadaa tiiŋ puöu. Aya, wek aa dhil kä kɔ̈k cë gɔ̈t kua ye löŋ wïc wälä kɔɔc kony week wëëu, tɛ̈ cï wek kuɔɔny yök, tɔ̈ɔ̈u.

Käcëgɔ̈t kä aa bë piath kek luɔn dun tɛ̈ le wek adhuuk gɔ̈t tɛ̈n aguiɛr dun, aguir we kony wëëu, kɔɔc yakä luööi, akuma ku wut. Aya, tɛkdä ka leŋ käcëgɔ̈t kɔ̈k dhiɛlkä tɔ̈ɔ̈u bäk ŋic lɔn cɛth aguiɛr dun apath.

Rin bäk käcëgɔ̈t ŋiɛc tɔ̈ɔ̈u, wek aa dhil käkä deet:

  • ye lëk nɛn wïc,
  • ye ŋa bë lëk kën kuööt,
  • bë lëk kuööt kadä,
  • bë lëk tɔ̈ɔ̈u tɛ̈no,
  • bë lëk tɔ̈ɔ̈u kaam yïndä,
  • ye ŋö kën lon lëk.

Aya, aguiɛr dun a dhil ye nyin tääu piny bë ŋiɔ lɔn cï kuat lëk alɔŋ raan tɔ̈ɔ̈u ku luui apath tɛ̈ cït tɛ̈ cï löŋ käŋ alɔŋ raan luɛ̈l yeen. Wɛ̈t de yic, lëk wïc rot yen a dhil kuööt ku a dhil tɔ̈ɔ̈u apath ku a cë kɔŋ gäm raan dä tɛ̈ cï yen ye raan dhil ye wïc.

Käcëgɔ̈t alɔŋ wëëu, yuul ku lïth käcëgɔ̈t

Käcëgɔ̈t alɔŋ wëëu aa lëu bïk yiic laŋ, anyuuth luɔy, anyuuth ɣɔɔc ku athör luɔy adhuuk kuun wëëu luɛɛl. Amadaa ëbën aa ye wïc bïk athör wëëu ya tɔ̈ɔ̈u bë wëëu cë gam ku wëëu cë dɔm ya nyuɔɔth, wël bɛŋ, athör wëëu thiik luɔy ku lïnh käŋ amada. Tɛ̈ cït tɛ̈ dïït amada dun thïn, tɛkdä ka wek a dhil lïth kɔ̈k tɔ̈ɔ̈u löŋ yic.

Akut määc yen a leŋ nhom lon bï yen ye nyin tääu piny bë deet lɔn cï käcëgɔ̈t alɔŋ wëëu ŋiɛc tɔ̈ɔ̈u. Käcegɔ̈t alɔŋ wëëu ëbën aa dhil thook tuööm, aa dhil aa yith ku aa dhil gɔ̈t ë thoŋ Nyïŋlïth. Wek a bë tɛ̈ ye wëëu mac thïn dhiɛl looi rin bë kä wïc aguiɛr dun ku kä wïc löŋ tiiŋ nyïn, ku a dhil yic pial bäk ya ŋiɛc deet yic ku deet raan dɛ̈t cït raan ë cɛɛth wëëu cɔl auditor.

Amada, aya, a dhil kuat käcëgɔ̈t alɔŋ wëëu tɔ̈ɔ̈u tɛ̈ cït tɛ̈ wïc löŋ akuma koor ku akuma dït yeen. Tɛ̈ cït tɛ̈ rëër aguiɛr dun thïn, käkä aa lëu bïk aa ajuër wëëu yakä dɔm, ajuër wëëu cë röt juak wɛ̈ɛ̈u kun nhïïm, kä kɔ̈k cäk yök ku ajuër kä ɣɔc cɔl GST.

Ka we ye amada cë gätpiny, wek aa dhil käcëgɔ̈t, wälä yuul amɛtmɛɛt akut määc ku amɛtmɛɛt kɔc ëbën tɔ̈ɔ̈u amɛn path yic. Mäktam Tijäär Alal a lëu bë we cɔɔl käcëgɔ̈t ku na këc ke gɔ̈t Nyïŋlïth, ka amada a dhil kä cë ŋiɛc waar yiic bɛ̈ɛ̈y.

Akut määc, aya, a dhil lïnh kɔɔc amada ëbën tɔ̈ɔ̈u. Lïnh kën a dhil yic laŋ rin, tɛ̈nëyök, kööl ë mɛ̈t kek röt amada, kööl ë jël kek amada yic ku lëk kɔ̈k cë kuany yiic lööŋ amada yiic.

Wek aa bë dhiɛl la cɛɛth lööŋ thiääk ke week bäk deet lɔn leŋ yen tɛ̈ ye wïc bë ya yen ye wek käcëgɔ̈t tɔ̈ɔ̈u thïn, kaam yïndä ye ke tɔ̈ɔ̈u ku tɛ̈ ye ke luööi thïn.

Käcëgɔ̈t alɔŋ raan cë luööi, akut määc ku raan cë rot juaar

Aguir ëbën aa dhil käcëgɔ̈t alɔŋ kɔɔc cë luööi, akut määc ku kɔɔc cë röt juaar tɔ̈ɔ̈u. Lëk kën a bë yic laŋ loiloi ken ku kä dhilkä muk nhïïm. Luɛl nyin muk raan a dhil ë täu thïn tënë kɔɔc ye dɔ̈m ku kɔɔc cë röt juaar. Käcëgɔ̈t alɔŋ ye dɔ̈m aa dhil yiic laŋ kaam cï luɔy thany kek aguiɛɛr wën tɛ̈ bï kek ya luui thïn, wëëu bë ya dɔ̈m keek ku kä kɔ̈k bïk ya yök lueel.

Käcëgɔ̈t akut määc aa ril rin bë akut dun kä keen ke yɛm ë yeen tiiŋ nyïn ë lööŋ yiic. Kacëgɔ̈t la cök alɔŋ kɔɔc luɔy aa ril rin ye kek aguiɛr dun cɔl a gɛ̈m kɔc yiɛth ken tɛ̈ cït tɛ̈ cï lööŋ luɛ̈l yeen. Käcëgɔ̈t alɔŋ kɔɔc luɔy la cök aa ril, aya, rin ye kek kɔɔc luɔy ye dɔ̈m ku kɔɔc cë röt juaar lɛ̈k apath bïk loiloi ken ŋic.

Käcëgɔ̈t ë kɔɔc ye aguiɛɛr luööi

Lëk alɔŋ kɔɔc ye aguiɛɛr luööi ee aguiɛɛr kony bë luɔn de caath ku guiir loiloi bë ke looi. Na ye aguiɛr dun kony wëëu, ka aguir ë we kony a dhiɛl wïc lëk alɔŋ kɔɔc yakä luööi bë ke kony bïk luɔn den muk nhom ku cɛɛthkä loiloi ken.

Aguiɛr dun a dhil ye nhom tak bë ŋic ye lëk ŋö bë ya kuööt rin bë kë wïc tɛ̈n yeen looi ku tiiŋ dhɔ̈l kuut ku tɔ̈ɔ̈u ku luui lëk kënë. Tɛ̈ cït tɛ̈n ë loiloi ye aguiɛr dun looi, tɛkdä ka aguiɛr dun a cïn kä juëc alɔŋ raan bë ya kuööt, a lëu bë ya ducëëk ku kuat ë raan yen ye nyaai path. Aguir kɔ̈k aa lëu bïk lëk cït rin ku tɛ̈nëyöŋ raan mat thïn ku aguir kɔ̈k aa lëu bïk wïc ë lëk kɔ̈k.

Lëk kɔ̈k: